Stop met euro’s aan piraten te geven

Bovenstaande foto werd door de Libische kustwacht op Twitter gepost. Het beeld vormde de aanleiding voor deze opinie van Wouter De Vriendt en mijzelf, die afgelopen maandag in De Standaard verscheen:

We zijn veel gewend, maar de selfie van Libische warlords die trots poseren met machinegeweren en bivakmutsen op een door Europa gefinancieerde reddingsboot (De Standaard, 3 mei) trof ons toch bijzonder hard. Met Groen zijn we voorstander van meer ontwikkelingshulp. Zo kunnen we onze verantwoordelijkheid ten aanzien van de allerarmsten in de wereld opnemen. Maar foute hulp kan meer kwaad dan goed doen, en de metamorfose van de Libische kustwacht tot zeemacht uit het bijbehorende artikel is daar een typevoorbeeld van. België moet dringend mee een einde maken aan het financieren van de Libische burgeroorlog.

Want dat is wel degelijk wat Europa nu doet. De Libische kustwacht krijgt niet alleen boten van Italië, maar ontvangt ook hulpgeld uit het Europese Trustfund. Dat fonds werd opgericht in 2015 om de grondoorzaken van migratie aan te pakken, met de belofte dat het om extra hulpgeld zou gaan. Van dat laatste kwam niet veel in huis, want in praktijk wordt ongeveer 85% van het fonds gefinancierd met bestaand EU-ontwikkelingsgeld.

Op zich kan dat uiteraard, migranten bij staan als vorm van hulp. Met het EU Trust Fund werd bijvoorbeeld ook een mooi project dat vluchtelingen juridisch steunt gefinancierd. Het IOM hielp reeds zo’n 30.000 vluchtelingen in Libië veilig terug naar huis te keren. Maar het mag duidelijk zijn dat piraatje spelen met EU-geld de allerarmsten niet bepaald ten goede komt.

Met de steun van ongeveer 100 miljoen Euro aan de Libische kustwacht nam de EU een enorm risico. En dat wist ze. In de eerste plannen uit 2017 schrijft de Europese Commissie zelf dat het risico ‘ongebruikelijk hoog’ is. Maar de politieke druk om de vluchtelingen vanuit Libië naar Europa tegen te houden was blijkbaar enorm. Dus werden de risico’s onder de mat geschoven, met de belofte dat er zeer zorgvuldig zou worden gemonitord en bijgestuurd indien nodig. En dat de kustwachters een stevige opleiding in mensenrechten zouden krijgen. Het blijken promotiepraatjes: in 2017 bleek dat van de 20 documenten aan trainingsmaterialen voor de kustwacht, 0,5% besteed werd aan mensenrechten. En ook die monitoringtabellen zouden we wel eens willen zien. Volgens parlementaire vragen bestaan ze niet of nauwelijks.

Maar wie het nieuws volgt, weet allang hoe problematisch de situatie is.De Libische kustwacht wordt bemand door uiterst dubieuze types. Militieleden die kozen voor het beste verdienmodel. Ondermeer dankzij EU-hulp schoolden mensensmokkelaars zich in een razend tempo om tot douanebeambten. Maar dan wel van het gruwelijke type. Het is uitgebreid gedocumenteerd hoe ze vluchtelingen mishandelen op zee. En hoe ze vluchtelingen terugsturen naar detentiekampen, richting zware mensenrechtenschendingen.

De kampen waarin rond de achtduizend vluchtelingen verblijven, worden ook gerund door milities, en aangevallen door andere milities. Wie er verblijft, wordt volgens VN-rapporten ingezet als dwangarbeider. Recent lekte uit dat deze slavernij onder andere bestaat uit auto’s schoonmaken die volgestouwd met lijken terugkeren van het slagveld. De meerderheid van de vrouwen en meisjes in de kampen werd het slachtoffer van groepsverkrachting door milities, kinderen worden er mishandeld en ondervoed.

Europese politici kijken massaal weg, ook hier. We geven hulp, maar gebruiken die niet als hefboom om deze wantoestanden een halt toe te roepen. Voor Groen is de maat vol. De hulp aan de Libische kustwacht moet opgeschort worden totdat er garantie is dat we niet de burgeroorlog mee financieren en op die manier meer vluchtelingen creëren. België moet dit standpunt op Europees niveau verdedigen. Wij pleiten ervoor om het opgeschorte geld vooral niet zomaar weggooien, maar te investeren in fatsoenlijke opvang in de regio.

Om alle misverstanden te vermijden. We weten dat Minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo steeds kritisch geweest is binnen dit fonds. Hij stelde dat hij “niet bereid was om het Europees ontwikkelingsbeleid te laten kidnappen door de migratie-aanpak”. Hij argumenteerde dat we meer invloed hadden in het fonds door aan tafel te blijven zitten en daar valt iets voor te zeggen. Maar op een bepaald moment, als we merken dat blaffen niet meer helpt, moeten we bijten. Of in dit geval, geen vette botten meer weggeven aan valse pitbulls. We hopen dat we in volle verkiezingscampagne het over de partijgrenzen heen hierover eens kunnen worden: hulp dient om te helpen en niet om oorlog te financieren en op die manier meer vluchtelingen te genereren.

Bogdan Vanden Berghe, voormalig directeur 11.11.11, kandidaat Parlementslid Groen

Wouter De Vriendt, Parlementslid Groen

prev